Toplam 9 sonuçtan 1 ile 9 arasındakiler gösteriliyor.
  1. #1
    Aktif Üye Poyraz
    Üyelik Tarihi
    Apr 2008
    Mesajlar
    1,010
    Rep Gücü
    15

    ''{Türkçe}''

      
    Bu Hafta Konumuz
    Fiilde Çatı

    Sizinde Değerli Paylaşımlarınızı bekleriz...

    FİİLLERDE ÇATI

    Fiiller iş,hareket,oluş,durum bildiren sözcüklerdir.Çekimli bir fiilde,iş,hareket,oluş ve du-
    rumun hangi varlık tarafından gerçekleştirildiği ya açıkça bellidir ya da bu varlık belirtilme-
    miştir,bilinmemektedir.
    “Ali tahtayı sildi.” Cümlesinde,fiilin bildirdiği ‘silme’ işini yapan varlık (özne) Ali’dir.Öy-
    leyse bu cümlede özne yapıcıdır,bellidir.
    Cümlede yüklem görevini üstlenen fiilin özne ile kurduğu bu ilişkiye özne-yüklem ilişkisi
    denir.
    Fiiller varlığın yaptığı işin başka bir varlığı etkileyip etkilemediğine göre de ayrılırlar:
    “ Ali camı kırdı.” Cümlesinde özne olan varlık,kırma işlemini bir varlık üzerinde gerçekleştir-
    miş,bu varlık işten etkilenmiştir.
    Cümlede yüklem görevini üstlenen fiilin,özne dışındaki etkilenen varlık ile kurduğu iliş-
    kiye nesne-yüklem ilişkisi denir.
    Fiillerin öznelerine ve nesnelerine göre gösterdikleri özellikler,fiil çatılarını oluşturur.
    Fiiller çatı yönünden iki grupta incelenir:

    ÖZNELERİNE GÖRE FİİLER

    1-Etken Fiiller:Bildirdikleri iş,oluş ya da durum belli bir özne tarafından gerçekleştiri-
    len;kısaca özneleri bilinen fiillerdir:

    Tren saat dokuzda istasyona geldi.
    Okulun bahçesinde toplandık.

    İlk cümlede gelme işini yapan(tren),ikinci cümlede toplanma işini gerçekleştiren(biz)özne gö-
    revindedir.Bu cümlelerin gerçek öznesi belli olduğu için gelmek ve toplanmak fiilleri etken ça
    tılıdır.
    2-Edilgen Fiiller:Cümlede gerçek öznesi bilinmeyen fiillerdir.Bu fiillerle kurulan cümle-
    lerde işi yapan varlığın kim olduğu belirtilmemiştir:

    Duvarlar boyandı.

    Bu cümlede boyama işinin yapıldığı belirtilmektedir.Ancak bu işin kimin yaptığı belli değildir
    Cümlede özne gibi görünen “duvar”sözcüğü sözde öznedir.Gerçek özne yerine sözde özneyi alan fiil edilgen çatılıdır.
    Fiiller –(i)n ve –(i)l ekleriyle edilgen yapılır.

    3-Dönüşlü Fiiller:Öznenin hem işi yaptığı hem de işten etkilendiği bildiren fiillerdir.
    Bu fiillerle kurulan cümlelerde işi yapan ve işten etkilenen aynı varlıktır:

    Babam çabucacık giyindi.

    Bu cümlede özne olan”baba”,giyinme işini yapmıştır.Bu iş yalnızca özneyi etkilememiş,baş-ka bir varlık üzerine geçmemiştir.Dönüşlü fiillerin yüklem olduğu cümlelerde gerçek özne bulunur,nesne bulunmaz.

    Çocuk biraz geriye çekildi.

    Bu cümlede özne olan “çocuk”,çekilme işini gerçekleştirmiş ve bu işten yalnız kendisi
    Etkilenmiştir.İş başka bir varlığın üzerinde yapılmamış öznede kalmiştır.
    Fiiller –(i)n ve –(i)l ekleriyle dönüşlü yapılır.

    4-İşteş Fiiller:Eylemin birden fazla özne tarafından birlikte ya da karşılıklı yapıldığını bil-
    diren fiilllerdir:

    Saatlerce kapının önünde bekleştik.

    Bu cümlede “bekleme”işi birden çok özne tarafından yapılmıştır.Fiil birlikte yapma anlamı ta-
    şımaktadır.

    Arkadaşımla okulda buluştuk.

    Bu cümlede ise “buluşma”işi birden çok özne tarafından karşılıklı yapılmıştır.

    Fiiller –(i)ş ekiyle işteş yapılır.

    ÖRNEK SORULAR

    1-1993 FL: Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi etken çatılıdır?
    A)Semtimizde bu yıl yeni parklar yaptırılıyor.
    B)Otomobilimiz on gündür boyanıyor.
    C)Hırsızlar her gün birer ikişer yakalanıyor.
    D)Çocuklar,oyun sahasının yokluğundan yakınıyor.

    Çözüm: Cümlede gerçek öznesi bulunan fiiller etken çatılıdır. D seçeneği oyun
    sahasının yokluğundan yakınanlar “çocuklar” dır.Çocuklar sözcüğü cümlenin gerçek öznesidir.”Yakınmak”fiili etken çatılıdır.




    2-1988 EML: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “gülmek”fiili edilgen çatılıdır?
    A)Ali fıkra anlatırken çok güler.
    B)Konferans,konser dinlerken gülünmez.
    C)Masalda anlatılanlara gülüverdi.
    D)Karagözün hareketlerine herkes güldü.

    Çözüm: Gerçek öznesi bilinmeyen fiiller edilgen çatılıdır. B’de “gülmek” fiili –(ü)n ekini alarak edilgen olmuştur.

    CEVAP:B

    NESNELERİNE GÖRE FİİLLER

    1-Geçişli Fiiller:Öznenin yaptığı işin başka varlıklar üzerine geçtiğini bildiren,yani nesne alabilen,bir nesneyle kullanılması gereken fiillerdir:

    Çocuk annesini öpüp,okşuyor.

    Bu cümlede öznenin yaptığı iş “öpmek,okşamak”nesne üzerinde yapılmıştır.İş başka
    bir varlığın üzerine geçmiştir.Bu fiiller geçişli fiillerdir.
    Fiillerin geçişli olup olmadıklarını anlamak için “Ne?,Neyi?,Kimi?” sorularından yararlanırız
    Fiiller bu sorulara cevap veriyorsa geçişlidir:

    Çocuk simit satıyor. (Çocuklar ne satıyor?simit)

    2-Geçişsiz Fiiller:Öznesinin yaptığı iş,başka bir varlığa geçmeyen fiillerdir.Bu fiil-
    lerle kurulan cümlelerde nesne bulunmaz;eylemin etkisi yalnız özne üzerindedir:

    Arkadaşlarla tatile çıkıyoruz.

    Geçişsiz fiiller “Ne?,Neyi?,Kimi?” sorularına cevap vermez.

    3-Oldurgan Fiiller:Geçişsiz iken,-dir,-t,-r ekleriyle geçişlik dereceleri artırılır.
    Bu tür fiillere ettirgen fiil denir.

    Ali parayı ödetti.

    Cümlede özne olan Ali işi yapmamış,başkasına yaptırmıştır.

    ÖRNEK SORULAR

    1-1988 FL: Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi geçişli bir fiilldir?
    A)Üzümcü,küfeyi yavaşça yere bıraktı.
    B)Pencerenin önünde ona bakıyordu.
    C)Küfenin altında,iki büklüm gidiyordu.
    D)Soluklanıp derin derin,mavi denize bakıyordu.

    Çözüm: A’da “bırakma” işini “üzümcü” gerçekleştirmiş;bu iş “küfe”üzerinde yapılmıştır.
    Bu yüzden “bırakmak”fiili geçişlidir.

  2. #2
    Aktif Üye Poyraz
    Üyelik Tarihi
    Apr 2008
    Mesajlar
    1,010
    Rep Gücü
    15

    Ynt: ''{Türkçe}''




    . Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem geçişsiz bir eylemdir?
    A) Tanıdık bir şehirde garip kalmanın hüznünü yaşıyorum.
    B) Şehirler, anıların sık sık tazelenmesini ister.
    C) İncecik bir duman tütecekti, bakır semaverden
    D) Yola erken çıkmanın avantajını kullanamadı.
    E) Son zamanlarda kimseyle konuşmak istemiyordu.

    2. Aşağıdaki dizelerin hangisinde yüklem geçişli değildir?
    A) Vaktin dar olduğu bir zamanda bu sözü bir gül gibi bıraktın yüreğime
    B) Tarihe gömüyorum acıyı ve ölümü Yenilgiyi zafer şarkılarına
    C) Sen geldin, çöllere yağmurlar geldi, Bana göre değil Küba'nın çiçekleri
    D) Yolumun üzerinde çıngıraklı şehirler Casus gibi izliyor ardımdan hayat beni

    E) Rüstem'in kanını döktüm yerlere İstanbul'u kuşattım gözlerin için

    3. Aşağıdaki cümlelerdin hangisi özne-yüklem ilişkisi bakımından diğerlerinden farklıdır?
    A) Öğrencilerin hepsi birden oturdukları yerden kalktı.
    B) Yaşlı kadın, ağlayınca sakinleşti.
    C) Hafta sonu bütün mahalle pikniğe gitti.
    D) Bütün sınıf, anlatılan fıkraya güldü.
    E) Sinekler meyvelerin üzerine üşüştü.

    4. "Yüklemin bildirdiği eylemi özne yapar ve yaptığı işten yine özne etkilenir."
    Yukarıdaki açıklama fiil çatılarından hangisine aittir?
    A) Edilgen fiil
    B) Etken fiil
    C) Dönüşlü fiil
    D) İşteş fiil
    E) Geçişsiz fiil

    5. Geçişsiz fiillerin, "-r, -t, -tır" eklerini alarak geçişli (nesne olabilir) hale getirilmiş şekline ne ad verilir?
    A) Ettirgen fiil
    B) Dönüşlü fiil
    C) İşteş fiil
    D) Oldurgan fiil
    E) Edilgen fiil

    6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "sanat" sözcüğü sözde özne görevindedir?
    A) Sanatı, hayatının en önemli uğraşı olarak kabul ediyordu.
    B) Sanata ve Sanatçıya verilen değer git gide azalıyor.
    C) Sanat, insanları hayata bağlar.
    D) Sanat, toplumdaki hemen herkes tarafından sevilir.
    E) Sanatı, düşünceye özgürlük verdiği için seviyor.

    7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem ettirgen bir fiil değildir?
    A) Çayı, uzun süre karıştırdı.
    B) Elindeki bütün parayı bakkalda bozdurdu.
    C) Müdür, olay çıkaran öğrencileri çağırttı.
    D) Bütün işlemleri iki saatte tamamlattı.
    E) Mektupların hepsini kardeşine yazdırdı.

    8. Aşağıdaki cümlelerin hangisi nesne - yüklem ilişkisi bakımından diğerlerinden farklıdır?
    A) Batı romanının eğilimlerini bu durumda doğal sayardık.
    B) İnsanlığın vardığı her yeri nokta, eskisi konusunda da bir şüphe yaratır.
    C) Sinema ve televizyon, anlatının çağdaş sırrını buldu.
    D) Gerçekçilik içeriklerini onlar günden güne yitiriyorlar.
    E) Parasını bulamayınca bir köşeye oturup ağladı.

    9. Aşağıdaki cümlelerin hangisi özne-yüklem ilişkisine göre diğerlerinden farklıdır?
    A) Şair, bizi bir bahar hayalinin içine atıveriyor.
    B) Mevsimin okşayışları karşısında ne yapacağını bilemiyor İnsan.
    C) Cıvıl cıvıl bir hareket getirir evlere, bağa, bahçeye...
    D) Dallar arasında çok sesli bir şarkı söyleniyor.
    E) Ama benim kaygım ne biliyor musunuz?


    -Not-
    Cevaplar bir süre sonra verilecektir

  3. #3
    Aktif Üye Girişken
    Üyelik Tarihi
    Jan 2008
    Mesajlar
    929
    Rep Gücü
    14

    Ynt: ''{Türkçe}''

    emeğinize sağlık kardeşim...çok güzel bir başlangıç olmuş...
    Ne mutlu TÜRKÜM diyene !

  4. #4
    Aktif Üye Poyraz
    Üyelik Tarihi
    Apr 2008
    Mesajlar
    1,010
    Rep Gücü
    15

    Ynt: ''{Türkçe}''

    Sizinde okuyan gözlerinize sağlık kardeşim
    Öyle olduğuna sevindim
    İnşallah kardeşlerimiz yararlanabilirler

  5. #5
    Aktif Üye Poyraz
    Üyelik Tarihi
    Jan 2008
    Mesajlar
    1,117
    Rep Gücü
    15

    Ynt: ''{Türkçe}''

    emeğinize sağlık emin olun faydalı olacaktır kardeşim...
    Hakkın hatırı alidir.Hiçbirşeye tercih edilmez..

  6. #6
    Aktif Üye Poyraz
    Üyelik Tarihi
    Apr 2008
    Mesajlar
    1,010
    Rep Gücü
    15

    Ynt: ''{Türkçe}''

    Alıntı beyaz kelebek Nickli Üyeden Alıntı
    emeğinize sağlık emin olun faydalı olacaktır kardeşim...
    Okuyan gözlerinize sağlık
    İnşallah temenni ettiğimiz gibi olur kardeşim

  7. #7
    Aktif Üye Emektar
    Üyelik Tarihi
    Mar 2008
    Mesajlar
    9,559
    Rep Gücü
    38

    Ynt: ''{Türkçe}''

    cevap anahtarı vermedık hala

    kardeşlerımıze lazım olurdu

    teşekkurler cok faıdelı bır paylasım

  8. #8
    Üyemiz Okur
    Üyelik Tarihi
    Oct 2008
    Mesajlar
    94
    Rep Gücü
    12

    Ynt: ''{Türkçe}''

    arkadaşlar bir şey paylaşıcam 6.sınıf kümelerle ilgili puan verirseniz sevinirim hayırlı günler

  9. #9
    Üyemiz Okur
    Üyelik Tarihi
    Oct 2008
    Mesajlar
    94
    Rep Gücü
    12

    Ynt: ''{Türkçe}''

    KMELER10

Konu Bilgisi

Users Browsing this Thread

Şu anda 1 üyemiz bu konuya göz atıyor. (0 kayıtlı üye ve 1 misafir.)

     

Benzer Konular

  1. Ah Türkçe Vah Türkçe
    Konuyu Açan: fatihan, Forum: Makale Köşemiz.
    Cevaplar: 6
    Son Mesaj : 10-11-2010, 11:18
  2. Türkçe Öğretmeni
    Konuyu Açan: Yâde, Forum: Meslekler.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 08-09-2008, 01:14

Bu Konuyu Paylaşın !

Bu Konuyu Paylaşın !

Yetkileriniz

  • Konu açma yetkiniz yok.
  • Cevap yazma yetkiniz yok.
  • Eklenti yükleme yetkiniz yok.
  • Mesajınızı değiştirme yetkiniz yok.
  •